آرتیکولاسیون (Articulation) در زبان‌شناسی و گفتار، به شیوه‌ی تولید صداها توسط اندام‌های گفتاری انسان گفته می‌شود. به زبان ساده، یعنی اینکه چگونه حروف و واج‌ها از طریق حرکت و تماس اجزای دهان، زبان، لب‌ها و حنجره شکل می‌گیرند.

آرتیکولاسیون فرآیندی است که در آن جریان هوای خارج شده از شش‌ها، با موانع یا تغییرات در مجرای گفتار (دهان، بینی، گلو) برخورد می‌کند و به صدای مشخصی تبدیل می‌شود. هر واج زبانی (مثل /س/, /پ/, /م/ و …) ویژگی‌های آرتیکولاتوری مخصوص به خود را دارد.

علائم اصلی اختلال آرتیکولاسیون در کودکان

1. تلفظ نادرست یا جایگزینی صداها
   • کودک به‌جای واج درست، از واج دیگری استفاده می‌کند.

مثال: می‌گوید «توت» به جای «کوت» یا «سَن» به جای «شَن».

2. حذف صداها
   • بخش‌هایی از کلمه را حذف می‌کند.

مثال: می‌گوید «با» به جای «بابا»، یا «مه» به جای «ماه».

3. افزودن صداهای اضافی
   • صداهایی را به‌صورت نادرست اضافه می‌کند.

مثال: «سِپِرت» به‌جای «سِپَر».

4. تحریف صداها (Distortion)

   • صدایی را تولید می‌کند که شبیه به صداهای زبان نیست، مثلاً تلفظ غیرطبیعی حرف «س» یا «ر».

5. گفتار نامفهوم یا مبهم

   • اطرافیان (غیر از والدین) به سختی حرف‌های کودک را می‌فهمند؛ گفتار او “گلویی” یا “نامشخص” است.

6. تلفظ ناپایدار

   • کودک گاهی واج را درست و گاهی نادرست تلفظ می‌کند

چه زمانی باید مراجعه کرد؟

اگر کودک بعد از ۴ سالگی هنوز تلفظ نامفهوم یا اشتباه واضح دارد، باید توسط گفتاردرمانگر (Speech Therapist) ارزیابی شود. گفتاردرمانی در این موارد بسیار مؤثر است و معمولاً با تمرین‌های تلفظی و تقویت اندام‌های گفتاری اصلاح می‌شود.

گفتاردرمانی یا آسیب‌شناسی گفتار و زبان رشته‌ای از علوم توانبخشی است که توسط یک متخصص بالینی بنام گفتار درمانگر یاآسیب گفتار و زبان (SLP) به بررسی، تشخیص و درمان اختلالات ارتباطی، اختلالات درکی، اختلالات صوت و مشکلات بلع می‌پردازد.

مرکز جامع توانبخشی سرو در زمینه گفتاردرمانی کودکان اوتیسم، بیش فعالی، سندروم داون، کودکان کم توان ذهنی، اختلالات حسی، اختلالات یادگیری ، لکنت زبان فعالیت می نماید. جهت تماس با کلینک جامع توانبخشی سرو باشماره تلفن های  3734-8809-021 و 09355505670 تماس حاصل فرمایید.