افزایش اعتماد به نفس  در بازی درمانی

وقتی صحبت از افزایش اعتماد به نفس از طریق بازی درمانی می‌شود   بازی درمانگر از بازی به عنوان وسیله‌ای برای ساختن احساس شایستگی و کنترل در کودک استفاده می‌کند.

در اینجا توضیح می‌دهم که  بازی درمانگران چگونه از بازی برای تقویت اعتماد به نفس استفاده می‌کنند:

۱. ایجاد فرصت‌های موفقیت (Mastery Experiences)

اعتماد به نفس اغلب از احساس “من توانستم این کار را انجام دهم” نشأت می‌گیرد. کاردرمانگر محیط بازی را طوری طراحی می‌کند که کودک بتواند موفقیت‌های کوچک و مکرر را تجربه کند.

تنظیم سطح چالش: بازی به گونه‌ای انتخاب یا اصلاح می‌شود که برای کودک نه خیلی آسان باشد (که خسته‌کننده شود) و نه خیلی دشوار (که ناامیدکننده شود). این منطقه به عنوان “منطقه توسعه پروکسیمال” شناخته می‌شود.

مثال عملی: اگر کودکی در پرتاب توپ به هدف مشکل دارد، کاردرمانگر ابتدا هدف را بزرگ‌تر و نزدیک‌تر می‌کند و به تدریج، همان‌طور که مهارت کودک افزایش می‌یابد، چالش را بالا می‌برد. هر بار که کودک موفق می‌شود، حس کفایت او تقویت می‌شود.

۲. تقویت مهارت‌های حسی و حرکتی

بسیاری از مشکلات اعتماد به نفس در کودکان ریشه در عدم اطمینان به توانایی بدنی خود دارند (مثلاً ترس از افتادن، عدم هماهنگی دست و چشم).

بازی‌های حرکتی: کاردرمانگر کودک را به بازی‌هایی که نیاز به تعادل، هماهنگی و قدرت دارند تشویق می‌کند (مانند بالا رفتن از موانع کم ارتفاع، چرخیدن، پریدن). کسب تسلط بر بدن، به طور مستقیم اعتماد به نفس را افزایش می‌دهد.

بازی‌های حسی: کودکانی که بیش از حد یا کمتر از حد به محرک‌های حسی واکنش نشان می‌دهند، اغلب در محیط‌های بازی احساس ناراحتی می‌کنند. کاردرمانگر با فراهم کردن ورودی‌های حسی مورد نیاز (مانند فشار عمیق یا حرکت تاب)، به کودک کمک می‌کند تا آرام‌تر و متمرکزتر شود و در نتیجه، بتواند در بازی فعال‌تر و با اعتماد به نفس‌تری شرکت کند.

۳. حمایت از استقلال و انتخاب (Autonomy)

اعتماد به نفس با احساس کنترل فرد بر محیط و اعمال خود گره خورده است.

انتخاب بازی: کاردرمانگر به کودک اجازه می‌دهد تا در حد توانایی‌هایش، نوع بازی، قوانین بازی یا نحوه انجام آن را انتخاب کند. این عمل به کودک می‌آموزد که نظراتش ارزشمند است.

کاهش کمک‌ها: در ابتدا ممکن است حمایت زیادی ارائه شود، اما هدف این است که کاردرمانگر به تدریج حمایت خود را کم کند (Fading Support) تا کودک به طور کامل مسئولیت عملکرد را بر عهده بگیرد.

۴. بازتعریف شکست (Reframing Failure)

در بازی، شکست نباید منجر به شرم شود، بلکه باید به عنوان یک فرصت یادگیری تلقی شود.

واکنش کاردرمانگر: به جای سرزنش یا تصحیح مستقیم، کاردرمانگر از جملاتی استفاده می‌کند که بر تلاش تمرکز دارد (“چه تلاش خوبی کردی!” یا “بیایید ببینیم دفعه بعد چه تغییری می‌توانیم بدهیم؟”). این امر یک ذهنیت رشد (Growth Mindset) را پرورش می‌دهد.

۵. بازی‌های نقش‌آفرینی (Role-Playing)

از طریق بازی‌های نمایشی و نقش‌آفرینی (مثلاً بازی دکتر و بیمار یا معلم و دانش‌آموز)، کودکان می‌توانند موقعیت‌های اجتماعی چالش‌برانگیز را در یک محیط امن تمرین کنند.

این تمرین به آن‌ها کمک می‌کند تا نحوه تعامل، بیان خواسته‌ها، مذاکره و مدیریت تعارض را بیاموزند، که همگی به افزایش مهارت‌های اجتماعی و اعتماد به نفس اجتماعی کمک شایانی می‌کنند.

به طور خلاصه، کاردرمانگر در بازی‌درمانی محیطی امن، حمایتی و چالش‌برانگیز فراهم می‌کند تا کودک از طریق تجربه موفقیت، تسلط بر بدن و ابراز استقلال، به طور طبیعی و تدریجی اعتماد به نفس خود را بسازد.

 

بازی درمانی در روانشناسی نوعی درمان است که عمدتاً برای کودکان استفاده می‌شود. زمانی که کودکان نتوانند احساسات خود را پردازش کنند یا مشکلات خود را به والدین یا دیگر بزرگسالان بیان کنند، بازی درمانی بسیار مفید است. اگرچه به ظاهر گاهی بازی معمولی به نظر می‌رسد، اثر بازی درمانی بسیار عمیق‌تر و بیشتر از این حرفاست.

مرکز جامع توانبخشی سرو در زمینه بازی درمانی کودکان اوتیسم، بیش فعالی،  اختلالات حسی، اضطرابی، پرخاشگری ،وسواسی و نافرمانی مقابله ای فعالیت می نماید. جهت تماس با کلینک جامع توانبخشی سرو باشماره تلفن های  3734-8809-021 و 09355505670 تماس حاصل فرمایید.